TVOJ ŽIVOT

Omaž zaboravljenoj graditeljki Beograda JELISAVETI NAČIĆ

it  | 

Izložba o životu i radu prve dame srpske arhitekture Jelisavete Načić biće otvorena 21. septembra u 19 časova, u Atrijumu Biblioteke grada Beograda (Knez Mihailova 56) i trajaće do kraja meseca.
Ko je Jelisaveta Naćić, verovatno se pitaš. I zašto je toliko važna?
Jelisaveta Načić (1878 – 1955 ) rođena je u Beogradu, u bogatoj trgovačkoj porodici Mihajla S. Načića kao najmlađe od trinestoro dece. No tuberkolozu, koja je u to doba harala zemljom, preživelo je samo njih troje. Nju je sudbina odmalena predodredila za velika dela. I  možda ti baš njen život da snagu da bez straha kreneš u osvajanje svojih snova. Zamisli, ona je svoj devojački miraz potrošila na školovanje u vreme kada je to bilo potpuno neverovatno. U prvoj generaciji srpskih arhitekata na tek otvorenom Tehničkom fakultetu davne 1900. dobila je zvanje arhitekte i postala prva žena arhitekta u Srbiji. Kao što vidiš, ništa nije nemoguće!
O jednoj od najznačajnijih Srpkinja 20. veka malo se zna. Da nije njenih raskošnih građevina u Beogradu, pored kojih svaki dan prolazimo, bila bi izbrisana iz istorije grada. Najznačajnija dela su joj: zgrada osnovne škole Kralj Petar Prvi kraj Saborne crkve (1906), zelene barokne stepenice od ripanjskog kamena preko puta francuske ambasade, prva bolnica za tuberkolozne ( 1910 -1912) koja je oštećena u Prvom svetskom ratu, prvi kolektivni radnički stanovi na Balkanu kraj Bajlonijeve pijace (1911), mnoge privatne kuće…
osnovna-skola-kralj-petar-prvi-beograd-slika-skole
Malo_stepeniste_kalemegdan

Kao urbanista uređivala je Kalemegdan, Terazije (1911), projektovala Crkvu Aleksandra Nevskog (1907), crkvu u Štimlju na Kosovu…

Sarađivala je sa Ivanom Meštrovićem na Terazijskoj fontani i Pobedniku 1913. koje je on vajao u njenom ateljeu u osnovnoj školi Kralj Petar Prvi.
Bila je još i prva žena zaposlena u državnoj upravi, Ministarstvu građevina 1901, a zatim u Beogradskoj opštini 1902. gde radi do početka Prvog svetskog rata. Pošto je bila osvedočeni patriota, 1916. oterana je u logor Nežider u Mađarskoj, jer je na Terazijama izgradila slavoluk na kome je pisalo: „Nisu svi Srbi oslobođeni“, u čast srpskih vojnika koji su se vraćali iz Balkanskih ratova. Tamo se zaljubila, venčala i 1917. rodila devojčicu Luciju. Po izlasku iz logora živela je u Beogradu i Skadru, a zatim se 1923. odselila u Dubrovnik, gde je ostala do kraja života.  Sahranjena je na tajnom mestu, iz protesta njene ćerke Lucije Bašić što FNRJ Jelisaveti nije dala penziju koju je tražila.

Foto: Privatna arhiva

Ostavi komentar

Your email address will not be published.